Eerst vertrouwen winnen, dan verleiden

Bron: Leven in de buurt, Provincie Noord-Brabant, 2006
Bemoeizorg Helmond bestaat 10 jaar

Je bent alcoholverslaafd en gaat regelmatig door het lint. Dan gaat de stereo op tien en sta je te schoppen tegen je meubels. Je leven is een puinhoop: geen vrienden meer, je huis een zootje, torenhoge schulden. Hulpverleners, nee, daar moet je niks meer van hebben.

Dan gaat ineens de bel. Aan de deur staat een lange man in spijkerbroek en met een kleurig bloesje. “Hallo, ik ben van de bemoeizorg. We maken ons een beetje zorgen om je. Kan ik wat voor je doen?” De man is Herm Kisjes, een van de vijf medewerkers van Bemoeizorg Helmond, een project voor Helmond en de omliggende gemeenten van Novadic-Kentron (verslavingszorg) en de GGZ Oost Brabant. Het project bestaat ondertussen tien jaar.

Zorgmijders
Doelgroep van het project zijn de zogenaamde ‘zorgwekkende zorgmijders’. “Meestal is er sprake van een combinatie van problemen”, vertelt Kisjes. “Schulden, vervuiling, borderline, psychoses of waanvoorstellingen, alcohol en drugs, agressie, gebrek aan sociale contacten, een verstandelijke handicap… Onze cliënten zijn de grip op het leven kwijt, maar zoeken daarbij geen hulp, vaak omdat ze daar slechte ervaringen mee hebben. De omgeving merkt dat het niet goed gaat, bijvoorbeeld doordat ze structureel overlast veroorzaken. De instanties merken het doordat de persoon in kwestie afspraken niet meer nakomt, de huur niet meer betaalt of niet komt opdagen bij de sociale werkplaats. Buren, familieleden, de buurtbrigadier, de woningbouwvereniging kunnen iemand dan bij ons aanmelden.”

Verleiden
Momenteel biedt het project jaarlijks aan zo’n 240 cliënten ondersteuning. We ontmoeten enkele van hen als we een ochtend meelopen met Kisjes. We bezoeken een jongen die nog bij zijn vader woont. Hij is verslaafd, vaak verbaal en soms fysiek agressief en … wil vanochtend zijn bed niet uitkomen. Kisjes praat met vader over het stellen van huisregels en laat een briefje achter voor de zoon. “Ons werk bestaat vooral uit dit soort huisbezoekjes: we gaan naar onze cliënten toe. Eén keer per week hebben we daarnaast overleg met het team, waarin naast bemoeizorgers onder andere ook een psychiater zit. We ondersteunen onze cliënten bij praktische zaken om zo het leven weer wat meer op orde te brengen. Uitgangspunt is niet om op zoek te gaan naar een indicatie, maar te vragen naar wat de cliënt zelf wil. Waar hebben ze last van? Zo ontdek je de motivatie, van waaruit je iemand kunt verleiden om weer iets met het leven te gaan doen.” Bemoeien, dat roept toch per definitie weerstand op? “Dat valt mee. Ons eerste doel is dat we terug mogen komen. Dat lukt in negentig procent van de gevallen. En natuurlijk krijgen we ook wel eens de kous op de kop: een scheldkannonade, een bedreiging.”

Structuur
“Weinig is soms veel”, vertelt Kisjes over de interventies die hij gebruikt. “Ikgeef mijn cliënten soms een eenvoudige agenda. Dan vullen we samen afspraken in. Of we werken de post door en de bankzaken. Structuur en een vast levensritme is erg belangrijk voor deze cliënten. Op tijd opstaan en als het relevant is, een dagbesteding zoeken. Dat moet dan wel een veilige plek zijn: de sociale werkplaats, vrijwilligerswerk of de zorgboerderij van Novadic-Kentron. Met de ene cliënt kun je wat dat betreft planmatiger werken dan met de andere. Maar we proberen altijd de cliënt zelf de doelen te laten stellen. We vragen ze voortdurend om na te denken over belangrijke vragen: welk standpunt neem je in over je problemen, wat is jouw rol in het gezin, wat wil je met je leven?”

Samenwerking
Onderweg in de auto belt Kisjes nog even met de GGZ over een cliënt die opgenomen wil worden. Daarna bezoeken we een man, alcohol- en wietverslaafd en angstig. Zijn twee kinderen wonen nog thuis. Hij voelt zich slecht vandaag en wil de geplande afspraak met de psychiater van het project afzeggen. “Jammer, want medicatie zou hem kunnen helpen wat meer rust te vinden.” Kisjes maakt een nieuwe afspraak met de man. “Je moet creatief zijn, steeds op zoek gaan naar nieuwe aanknopingspunten. Een stok achter de deur heb je niet. Je moet het hebben van de verleiding. We werken niet op basis van indicatie, niet met strakke protocollen. Die vrijheid is in de meeste vormen van zorg verloren gegaan. Wij moeten het juist van die vrijheid hebben.”
Hoe is dan de samenwerking met zorginstellingen en andere instanties? “Dat gaat niet altijd even gemakkelijk. De vraag is vaak: wie doet wat? Het leidt regelmatig tot lastige situaties: pakt de jeugdzorg een probleem op tijd op en hoe gaat het verder met de cliënt als hij vanuit de vertrouwensband met ons en de aanpak op maat weer in een overgeprotocolleerde omgeving terecht komt. Want wij verdwijnen uit beeld als de cliënt in de reguliere zorg komt.”

Ter gelegenheid van het tienjarig bestaan van het project wordt begin volgend jaar door de gemeente Helmond een bankje aangeboden, dat geplaatst zal worden in de binnenstad. Doel van het bankje is om aandacht te vragen voor het project en de problematiek van de doelgroep.

Terug naar nieuwsoverzicht

# #
#
# #